نگاهى به تاريخچه ی سازمان فدائيان خلق ايران (اكثريت)

از آغاز تا امروز ١٣٧٥ - ١٣٤٩ (١٩ بهمن)

سال پيش در بيست و پنجمين سالگرد تاسيس جنبش فدائيان، فشرده ئی از آنچه كه بر فدائيان گذشته است، توسط شعبه ى روابط بين الملل به زبان انگليسى تهيه و به عنوان پنجمين شماره ى نشريه ى خبرها و نظرها (News&Views) انتشار يافت. با توجه به تذكرات رسيده اصلاح و امسال در بيست و ششمين سالگرد تاسيس سازمان به زبان انگليسى و هم زمان با آن ترجمه ى آلمانى، فرانسه ، عربى و اسپانيائى آن نيز انتشار مى يابد.
در زير متن فارسى آنرا مشاهده مى كنيد.

پيش گفتار

به دنبال كودتاى ١٩٥٣ و سقوط دولت ملى و دموكراتيك به نخست وزيرى دكتر مصدق ، سياست سركوب و قتل توسط رژيم محمد رضا شاه پهلوى عليه آزادى خواهان ايرانى به اجرا درآمد.
با هدف قرار دادن مهم ترين سازمان هاى سياسى آن زمان يعنى حزب توده ايران و جبهه ى ملى ايران كه پايگاه اصلى فعاليت هاى آزادى خواهانه ى مردم ايران بودند، سياست سركوب موفق گرديد كه اپوزيسيون سازمان يافته ايران را درهم بشكند. ليكن در اوايل دهه ى ٦٠ زمزمه هاى مخالفت با رژيم ديكتاتورى شاه از نو شنيده مى شد. محافل روشنفكرى تبديل به مراكز فعاليت سياسى گرديد.
دانش آموزان و دانش جويان ايرانى نسبت به جنبش هاى آزادى خواهانه و انقلابى كه طى دهه هاى ١٩٥٠ و ١٩٦٠ در كشورهاى مختلف به ويژه در كوبا و ويتنام جريان داشت گرايش زيادى پيدا كرده بودند. استقلال ، دموكراسى، سوسياليسم و پيشرفت اجتماعى آماج هاى اصلى مبارزه ى روشنفكران ايران بود. از آنجا كه براى رهبرى جنبش سازمان هاى قوى و با تجربه عملا وجود نداشت، بحث محافل روشنفكرى روى چگونگى پركردن اين خلا متمركز بود.

از تاسيس تا انقلاب ١٩٧٩

نخستين اجلاس جنبش فدائيان خلق در سال ١٩٦٣ توسط بيژن جزنى و يارانش برگزار شد. آن ها به اين نتيجه رسيده بودند كه نفوذ قدرتمند آمريكا در ايران و سركوب آزادى خواهان مخالف دولت ، فعاليت هاى سياسى مسالمت آميز را به كلى غيرممكن ساخته است.
در اين ارتباط بود كه مبارزه ى مسلحانه تنها راه موثر براى دستيابى به آزادى شناخته شد. تلاش هاى جمع روشنفكران ايرانى ، با حمله به يك پست ژاندارمرى در جنگل هاى شمال ايران، ٨ فوريه ١٩٧١ ثمر داد و تاسيس سازمان چريك هاى فدايى خلق ايران اعلام شد.
در دوره ٨ ساله از ١٩٧١ تا ١٩٧٩ فدائيان توسط رژيم ديكتاتورى حاكم زير شديدترين حملات قرار داشتند. بيش از هر سازمان مخالف ديگرى ، يعنى نزديك ٣٠٠ فدايى خلق توسط رژيم شاه به قتل رسيدند. در اين سال ها طى چهار دوره ضربه ، اكثريت رهبران سازمان دستگير و يا كشته شدند. اما سازمان پابرجا ماند.
بزرگ ترين ضربه زمانى بود كه بيژن جزنى و ٦ نفر ديگر از موسسان سازمان به صورت مخفيانه در زندان ترور شدند. اين واقعه در ١٩ آوريل ١٩٧٥ در زمانى رخ داد كه ٨ سال از دستگيرى و محكوميت آنها در زندان هاى رژيم مى گذشت و محاكمه ى دومى هم انجام نشده بود.
فدائيان در جريان انقلاب ١٩٧٩ كه عمدتا توسط پيروان آيت الله خمينى رهبرى گرديد، نقش موثر و فعالى را ايفا كردند. در اين هنگام، اغلب نيروهايى كه مخالف يك دولت مذهبى بودند از فدائيان پشتيبانى مى كردند.
به دنبال پيروزى انقلاب ، دفاتر فعاليت علنى سازمان در اغلب شهرهاى ايران تاسيس شد. اين دفاتر بعدا تبديل به مركز تجمع جوانان غيرمذهبى و عدالت خواه گرديد. در نخستين انتخابات بعد از انقلاب فدائيان ١٠ درصد از آرا را به خود اختصاص دادند و بقيه ى آرا به نفع نيروهاى مذهبى به صندوق ها ريخته شد. در اين بين بحث هاى درون سازمانى ميان فدائيان در مورد انقلاب به جريان افتاد. در صدر اين مسائل ، نحوه ى مبارزه و چگونگى برخورد با حاكميت ، مهم ترين موضوع مورد بحث بود. اكثريت بزرگى ازاعضا ديگر اعتقادى به مبارزه ى مسلحانه نداشتند، آن ها خواستار اتحاذ خط مشى همراهى با توده هاى مردم گرديدند.
توده هايى كه پيرو رهبران مذهبى جامعه بودند. اين اختلافات به انشعاب اقليتى كه در برگيرنده ١٠ درصد از اعضاى فعال سازمان بود منتهى گرديد. سرانجام در روز اول ماه مه ١٩٨١ اجتماع عظيم يكصد هزار نفرى فدائيان در ميدان آزادى تهران برگزار گرديد. در اين روز رهبرى سازمان خط مشى هاى جديد سازمان را اعلام كرد. از جمله اعلام شد كه سازمان فدائيان ديگر يك جنبش چريكى نيست و يك سازمان سياسى متعلق به طبقه ى كارگر ايران است. از اين روز سازمان ، رسما سازمان فداييان خلق ايران (اكثريت) ناميده شد.
تا اوايل دهه ١٩٨٠ كه هنوز دولت اسلامى به طور كامل بر اوضاع مسلط نشده بود، سازمان فعاليت هاى نيمه علنى خود را ادامه مى داد. ارگان رسمى سازمان "نشريه ى كار" با تيراژى بين صد تا سيصد هزار در هر هفته منتشر مى شد. طى چهار سال تلاش براى ساختن ستون فقرات سازمان تعداد اعضا تشكيلات به ٢٠٠٠٠ نفر افزايش يافت. در ميان اين اعضا يك سوم زن - يك پنجم كارگر و سه پنجم دانشجو و دانش آموز بودند. سن متوسط در ميان اعضا سازمان كمتر از ٢٤ سال و در ميان كادر رهبرى ٣٢ سال بود. سازماندهى بخش قابل توجهى از جوانان مترقى غيرمذهبى و تاسيس يك سازمان سياسى سكولار و با نفوذ، در جامعه ئى شديدا مذهبى برجسته ترين اقدام سازمان فدائيان خلق بود.

سال هاى سركوب

عليرغم سياست هاى س. ف. خ. ا.(ا) مبنى بر احتراز از قرار گرفتن در حالت تقابل مستقيم حكومت ، آشكار بود كه بنيادگرايان حاكم نمى توانستند فعاليت ها و موجوديت فدائيان را تحمل كنند.
با اين كه در سالهاى ١٩٨٢ - ١٩٨٠ كه س. ف. خ. ا. از سياست هاى حكومت در زمينه هاى مختلف از قبيل اختلافات با عراق، مواضع ضد آمريكايى و جنبه هاى خاصى از اصلاحات اقتصادى، عمدتا پشتيبانى مى كرد، قانونا اجازه فعاليت نداشت. حتا در همان سال ها احكام اعدام براى فدائيان صادر مى شد و صدها مبارز فدائى در زندان به سر مى بردند.
تعقيب و سركوب همه جانبه ى س. ف. خ. ا.(ا) در بهار ١٩٨٣ زمانى آغاز شد كه دولت اسلامى ساختارهاى سيستم جمع آورى اطلاعات و شبكه هاى پليسى خود را كامل نمود. دولت اسلامى در نابود كردن بخش مهمى از رهبرى سازمان ناكام ماند و رهبرى به خارج از كشور منتقل گرديد.
در سال ١٩٨٨ خمينى قبل از مرگش دستور قتل عام زندانيان سياسى ايران را صادر كرد. هزاران نفر از جمله بيش از صد فدائى را در زندان ها بدون محاكمه سربه نيست كردند. مردم از اين جنايت هولناك به نام "فاجعه ملى" ياد مى كنند.
در دوره ى حكومت جمهورى اسلامى چندين هزار فدايى به زندان افكنده شد، صدها نفر از جمله ٨ عضو رهبرى اعدام شده و هزاران نفر به خروج و فرار از كشور مجبور شده اند.

سال هاى بحران

در نيمه ى دوم دهه ى ١٩٨٠ نتايج تلخ انقلاب ايران و سرنوشت سوسياليسم در اتحاد شوروى به بحران ايدئولوژيك و سياسى و تشكيلاتى منجر شد.
محور اصلى بحث هاى دوران بحران را، ارزيابى هاى غلط از جمهورى اسلامى، "سوسياليسم موجود" و ساختار غيردموكراتيك درون سازمانى تشكيل مى داد.
اين بحران تاثير فلج كننده ئى روى بسيارى از بخش هاى سازمان داشت. بحث هاى درونى در سرتاسر سازمان منتشر گرديد. در تابستان ١٩٨٨ حقوق اعضا براى ابراز آزاد نقطه نظرات شخصى و مستقل برقرار گرديد و اين تحول كه نخستين گام در تجديد ساختار سازمان بود، راه را براى تدارك نخستين كنگره هموار كرد.

سال هاى دهه ى ١٩٩٠
در اوت ١٩٩٠ نخستين كنگره ى سازمان در خارج از كشور برگزار گرديد.
كنگره توجه خود را به بررسى مجدد برنامه ى سازمان، سياست گذشته ، وضعيت سياسى و روابط داخلى معطوف نمود. به علاوه كنگره مواضع رهبرى را به يك گروه جديد سپرد و فراخوان براى برگزارى كنگره ى دوم در سال بعد را اعلام نمود. نحوه ى سازماندهى كنگره و دست آوردهاى آن، وحدت اراده ى س. ف. خ. ا(ا) را احيا كرد و اعتماد متقابل و همبستگى ميان فعالان و درون سازمان را تحكيم بخشيد.
سال هاى دهه ى ١٩٩٠ تغييرات عمده ئى را در جنبش فدائيان به همراه داشت. به دنبال تحليل تاريخچه ى گذشته ى سازمان ، دموكراسى به عنوان هدف فورى و اساسى سازمان اعلام گرديد. تلاش هاى قبلى در جهت وحدت ايدئولوژيك در سازمان به كنار گذاشته شد و به جاى آن تفاوت هاى ايدئولوژيك و تفكر مستقل به طور رسمى پذيرفته و مورد پشتيبانى قرار گرفت. كنگره ى نخست، سوسياليسم را به عنوان هدف نهايى خود اعلام كرد. كنگره ى دوم تصميم گرفت كه هر دو سال يك بار كنگره ى سازمانى فراخوانده شود. از آن زمان تصميم فوق به طور كامل به اجرا درآمده است.
در سال ١٩٩٥ چهارمين كنگره ى سازمان برگزار گرديد به خاطر همزمانى اين گردهمايى با بيست و پنجمين سالگرد ترور بنيانگزار سازمان بيژن جزنى، اين كنگره بنام او نام گذارى شد. در تاريخ سازمان دهه ١٩٩٠ تنها به عنوان دهه ى پذيرش و انتشار اصول دموكراتيك ميان تشكيلات شناخته نخواهد شد، بلكه به عنوان دوره ى همكارى و روابط بهتر ميان سازمان و جنبش هاى ليبرال، اصلاح طلب و دموكراتيك ايران ثبت خواهد شد.

به سوى آينده بهتر

در ايران بنيادگرايى هم چنان حكومت مى كند. ليكن اكثريت مردم ايران از رژيم فعلى ناراضى هستند. هدف مردم ايران از انقلاب ١٩٧٩ سرنگونى ديكتاتورى، فساد و بى عدالتى بود. اما جمهورى اسلامى اين خواسته ها را برآورده نكرد. به جاى آن تحقير و آزار زنان ايرانى رويه ى جارى شد و شكل قانونى به خود گرفت.
فاصله ى طبقاتى ميان فقير و غنى افزايش يافت، امكانات اجتماعى و اقتصادى كشور به خصوص با مهاجرت سه ميليون نفر از اقشار تحصيل كرده صدمه جدى ديده است. روابط گروه هاى مختلف قومى و مذهبى به طور كلى در معرض تهديد قرار گرفته است. روابط خارجى جمهورى اسلامى منجر به انزواى سياسى كشور شده است.
سال ١٩٩٦ به خاطر توطئه هاى حكومت عليه روشنفكران سرشناس، نويسندگان و روزنامه نگاران و هم چنين به خاطر جلب حمايت جامعه ى بين المللى عليه عمليات تروريستى ج. ا. ا. به منظور قتل رهبران مخالف ايرانى در خارج از كشور قابل توجه است.
فدائيان به عنوان اعضاى بزرگ ترين سازمان سكولار ايران مى خواهند يك جمهورى دمكراتيك را جايگزين تئوكراسى فعلى نمايند. آن ها براى برقرارى حكومتى كه آزادانه و به صورت مسالمت آميز انتخاب شده باشد تلاش مى كنند. اين اهداف وسيعا مورد پشتيبانى مردم ايران است.
تحولات سال ١٩٩٦ نشان داد كه شالوده ى مطمئنى براى همكارى و كوشش هاى متحد ميان تمام نيروهاى اپوزيسيون ايرانى - به جز مجاهدين و سلطنت طلبان - براى رسيدن به يك جمهورى دمكراتيك و تماما انتخابى وجود دارد.
براى دست يابى به اهداف فوق ما فدائيان بر ارزش هاى مدرن، دموكراتيك و سوسياليستى تكيه مى كنيم. ما ضد برترى طلبى جنسى هستيم. ما خواستار دنيائى هستيم كه بر پايه ى همكارى بين المللى و همزيستى مسالمت آميز ميان ملت ها و ميان فرهنگهاى مختلف بنا شود.
ما نيز نگران آينده ى اين سياره ايم.
info@fadai.org